Wczesne wykrywanie wad słuchu

Wczesne wykrywanie i rehabilitacja zaburzeń słuchu u małych dzieci jest jednym z największych wyzwań współczesnej audiologii. Światowe statystyki oraz wyniki programów badań przesiewowych słuchu prowadzonych w różnych krajach, w tym również w Polsce, pokazują, że trwałe zaburzenia słuchu stwierdza się w okresie noworodkowym u ok. 3-5 dzieci na 1.000 urodzeń. Optymalnym okresem rozpoczęcia rehabilitacji słuchu jest wiek dziecka poniżej 6 m. ż., co zostało w sposób bezsporny udowodnione w dziesiątkach prac naukowo-badawczych, m.in. w pracy amerykańskiej badaczki C. Yoshinaga - Itano (1998), na której wyniki realizatorzy programów wczesnego wykrywania zaburzeń słuchu u dzieci powołują się obecnie na całym świecie. W pracy tej wykazano ponad wszelką wątpliwość, że rozpoczęcie u dzieci rehabilitacji zaburzeń słuchu przed upływem 6 miesiąca życia daje znacznie lepsze efekty rozwoju języka i mowy niż u dzieci, u których ten proces został opóźniony. Dlatego tak szczególnie ważne staje się jak najwcześniejsze wykrycie wady słuchu.

Obecnie kilka krajów europejskich, m.in. Wielka Brytania, Austria, Szwajcaria, a przede wszystkim Stany Zjednoczone oraz Kanada, jest bliskich ukończenia praktycznej realizacji idei powszechnych badań przesiewowych słuchu. Zalecanym standardem u noworodków są obecnie powszechne badania przesiewowe realizowane na oddziałach noworodkowych, co szczególnie w takich krajach jak Polska (gdzie prawie 100% dzieci rodzi się w oddziałach szpitalnych) pozwala objąć badaniami praktycznie wszystkie dzieci. Ponieważ analiza efektywności różnego rodzaju modeli badań przesiewowych wykazała, że najbardziej optymalny z ekonomicznego punktu widzenia jest model, w którym stosuje się dwie metody obiektywne badań przesiewowych słuchu - otoemisję (OAE) i potencjały wywołane pnia mózgu (ABR), dlatego właśnie on jest aktualnie preferowany, szczególnie w przypadku dużych oddziałów.

W Polsce badania przesiewowe noworodków mają już przynajmniej 11-letnią tradycję. Zostały zainicjowane przez doc. Marię Góralównę, a od 1991 roku prowadzone są pod kierunkiem prof. dr hab. Henryka Skarżyńskiego. W latach 1995-98, na zamówienie Ministerstwa Zdrowia, w ponad 20 ośrodkach w całej Polsce zostały przeprowadzone badania słuchu u noworodków. W zależności od możliwości finansowych i organizacyjnych odbywały się według jednego z dwóch modeli: badania wszystkich noworodków, lub badania noworodków z grup ryzyka, wyłonionych na podstawie przeprowadzonego kwestionariusza wysokiego ryzyka uszkodzenia słuchu. Działanie nie zostało ograniczone do diagnostyki - u dzieci ze stwierdzonymi zaburzeniami słuchu (wszystkie należały do grupy wysokiego ryzyka) zastosowano obuuszne aparatowanie i rozpoczęto rehabilitację.

Wczesne wykrywanie zaburzeń słuchu odnosi się również do dzieci w wieku przedszkolnym a zwłaszcza szkolnym. Z badań przeprowadzonych przez Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu wynika, że w wieku szkolnym problemy ma co 5 dziecko a u prawie 70% z tej grupy upośledzenia słuchu powstały w następstwie nawracających infekcji górnych dróg oddechowych. Na co dzień nie zdajemy sobie sprawy z tego, że podczas infekcji kataralnej mamy wysięk i obrzęk nie tylko w nosie lecz i w gardle oraz uszach środkowych. Nie leczone, lub źle leczone infekcje to okazja do gromadzenia się płynu i powstawania zrostów w przestrzeniach ucha środkowego, które prowadzą do pogorszenia się słuchu i innych zmian pozapalnych. Zatem unikanie infekcji, właściwe ubieranie się w zależności od pogody i pory roku, odpowiednie odżywianie się czy przestrzeganie szczepień ochronnych w tym przeciwko śwince, u dziewczynek przeciwko różyczce a u wszystkich corocznie przeciwko grypie to najistotniejsze sposoby unikania większości zagrożeń dla słuchu naszych dzieci i dla nas też.

Gdy zdaliśmy sobie sprawę ze skali tego problemu w tej grupie wiekowej został opracowany multimedialny system Słyszę... do badania stanu słuchu za pośrednictwem Internetu. Przez 9 miesięcy ubiegłego roku strony portalu www.telezdrowie.pl odwiedziło ponad 8 mln. osób z 64 krajów świata. Wczesne wykrycie zaburzeń słuchu u dzieci w praktyce oznacza zastosowanie szybkiego, taniego i efektywnego leczenia. Dla tych, którzy chcą korzystać z naszych porad, usług i zaleceń od 26 listopada 2001 roku został uruchomiony stały system konsultacji za pośrednictwem internetu - on-line. Codziennie od poniedziałku do piątku w godz. 14.00 - 15.00 na czacie są lekarze, logopedzi, psycholodzy, surdologopedzi i inżynierowie. Radzimy jak się zachować oraz gdzie szukać szybkiej pomocy, od której zależy ostateczny efekt terapii.

Materiały: Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu
Kajetany k. Warszawy